آخرین مطالب
امکانات وب
نوجوانی و جوانی، بهار عمر و هنگام شکوفایی آن، و آغاز فراز و نشیبهای روحی و جسمی و رسیدن به رشد است. در این دوره کم کم شخصیت انسان شکل می گیرد و پرسشهای فکری و فرهنگی بسیاری در ذهن جوان پیدا می شود. روزهای جوانی لبریز از زیبایی، نشاط، احساسات، لذتهای متنوع، تفریح، و آراستگی است. از سوی دیگر، خداجویی و خدایابی و دین باوری از ویژگیهای این دوران است. ما با درک این ویژگیها و انرژی متراکمی که در آنها وجود دارد، و با بیان صحیح باورها و ارزشهای دینی و مذهبی، می توانیم روح ناآرام جوان را آرامش و اطمینان بخشیده و او را به نجات و کمال برسانیم. در این نوشتار، می کوشیم تا با استفاده از آیات قرآن و آموزه های دینی و سیرت عملی پیامبر(ص) جوانان'>جوانان را به سوی مسوولیتهای اجتماعی و اسلامی فراخوانیم؛ دست کم فاصله جوان رامسوولیتهای اجتماعی آنها بکاهیم و بذر مسوولیت پذیری را در دلش بکاریم. عوامل مؤثر در تکوین شخصیت نوجوانان والدین و مربیان باید نقش تربیتی خود را در به وجود آمدن شخصیت انسانی و اخلاقی در نوجوانان ایفا نمایند؛ زیرا شخصیت نوجوانان و جوانان در خانه و کانون خانواده شکل می گیرد و چگونگی شکل گیری آن، به نحوه نگرش والدین و رفتار تربیتی آنان باز می گردد. خداوند متعال در سورۀ فاطر قرآنکریم درباره جوانان غافل و بیکار چنین می فرماید: "اولم نعمر کم ما یتذکر فیه من تذکر"؛ (آیا آن قدر شما را عمر نداده بودیم که پند گیرندگان پند گیرند.) این آیه برای سرزنش و ملامت جوانان غافلی است که به سن ١٨ سال رسیده اند و از فرصت جوانی خود استفاده نمی کنند. از آن جا که جوان، دل پاک دارد و بهتر از دیگران پذیرای سخن است به این جهت پس شروع دعوت پیامبر (ص) به اسلام از جوانان اغاز میگردد و بیش از دیگران به او پیوسته و پیامبر (ص) برای این گروه ارزش و احترام خاصی قائل بود و در بسیاری موارد با وجود صحابه مسن و پر سال، جوانان را برای مسوولیت های کلیدی انتخاب می کرد و از آنها در گفتار و در عمل حمایت می کرد. پیامبر (ص) به شرط وجود صلاحیت و شایستگی در یک جوان او را برای تصدی پست های مهم بر می گزید؛ از جمله جوانانی که پیامبر (ص) امور مهم را به آنها می سپرد، می توان از علی بن ابیطالب نام برد که شرح آن نیازمند به تحریر کشیدن کتابی مستقل است و از دیگر جوانان مورد اعتماد رسول اکرم (ص) می توان از جعفر بن ابیطالب نام برد که در ٢٤ سالگی رهبر مسلمانی است که به حبشه هجرت کرده اند و تدابیر و کلام نافذ او موجب شد تا نجاشی پادشاه حبشه، مسلمانان را بپذیرد و در٢٧ سالگی به فرماندهی سپاه اسلام در جنگ موته برگزیده شد که در آن جنگ به شهادت رسید. پیامبر ـ صلی الله علیه وآله وسلم دراین مورد چنین ـ می فرماید: "اَکْرِمُوا اَوْلادَکُمْ وَ اَحْسِنُوا آدابَهُمْ یُغْفَرْ لَکُمْ." (٢) (فرزندانتان را محترم و گرامی بدارید و رفتارشان را نیکو گردانید تا آمرزیده شوید.) این روایت، به ارزش و منزلت کودک و نوجوان در نظام الهی اشاره دارد و پدر و مادر را شکل دهنده رفتارهای اجتماعی و فردی آنان می داند. شخصیت مطلوب، شخصیتی متعادل و متعالی و هماهنگ با تمام ابعاد وجودی نوجوان است. پدر و مادر برای تربیت و رشد شخصیت فرزندان، باید عدالت را در میان فرزندان رعایت نمایند؛ حتی در کوچک ترین امر تربیتی، مثل بوسیدن فرزندان، باید ظرافت خاص وجود داشته باشد تا به رشد شخصیت آنان لطمه ای وارد نشود. مردی نزد پیامبر(ص) نشسته بود. در همین حال پسرش وارد شد. مرد او را بوسید و روی زانویش نشاند. سپس دخترش وارد شد، دخترش را پيش خود نشاند. پیامبر ـ صلی الله علیه وآله وسلم ـ از این عمل تبعیض آمیز او ناراحت شد و فرمود: «چرا در میان فرزندانت عدالت و مساوات را رعایت نکردی؟» سپس فرمود: "انّ الله تعالی یُحبُّ ان تعدلوا بین اولادکم حتّی فی القبله." (خداوند دوست دارد میان فرزندان تان، حتی در بوسیدن، عدالت را رعایت نمایید.) در یکی از احادیث دیگرنبی کریم (ص) آمده است: من شما را سفارش می کنم که به نوبالغان و جوانان نیکی کنید؛ زیرا آنان دلی رقیق تر و قلبی فضیلت پذیرتر دارند. وی افزود: خداوند مرا به پیامبری بر انگیخت تا مردم را به رحمت الهی بشارت دهم و از عذابش بترسانم. جوانان سخن مرا پذیرفتند و با من پیمان بستند، ولی پیران از قبول دعوتم سر باز زدند و به مخالفت من برخاستند. از دیگر سفارش های نبی اکرم اسلام (ص) توجه به جوانان است؛ زیرا آبادانی و عمران هر سرزمین و مجد و عظمت هر ملتی، در گرو تربیت جوانان فاضل و پاک اندیش است؛ به این جهت اسلام برنامه های